اعمال مشترك شب‏هاى قدر:

اعمال مشترك شب‏هاى قدر:

1- غسل شب قدر است، مرحوم «علّامه مجلسى» فرموده: بهتر است غسلِ شب‏هاى قدر را مقارن غروب آفتاب انجام دهند كه نماز مغرب را با غسل بخوانند.[1]

2- دو ركعت نماز بخواند؛ كه در هر ركعت بعد از حمد، هفت مرتبه سوره «قُل هُوَ اللَّه» را تلاوت كند و بعد از پايان نماز، هفتاد مرتبه بگويد: اسْتَغْفِرُ اللَّهَ وَ أَتُوبُ الَيْهِ‏ . در روايتى از رسول خدا صلى الله عليه و آله آمده است: كسى كه اين عمل را بجا آورد، از جاى خويش برنخيزد مگر اين‏كه خداوند متعال او و پدر و مادرش را بيامرزد و خداوند فرشتگان را مأمور مى‏كند تا سال آينده براى وى حسنات بنويسند ...[2]

3- امام باقر عليه السلام درباره عمل ديگر اين شب فرمود: قرآن را بگشايد و در برابر خود قرار دهد وبگويد:

اللَّهُمَّ انّى‏ اسْئَلُكَ بِكِتابِكَ الْمُنْزَلِ وَما فيهِ، وَفيهِ اسْمُكَ‏ [الْأَعْظَمُ‏] الْأَكْبَرُ، وَ اسْماؤُكَ الْحُسْنى‏، وَما يُخافُ وَيُرْجى‏، انْ تَجْعَلَنى‏ مِنْ عُتَقائِكَ مِنَ النَّارِ. سپس حاجت خود را از خدا بخواهد.[3]

***

4- مراسم قرآن به سر گرفتن است، به فرموده امام صادق عليه السلام: قرآن مجيد را بر سر بگذارد و بگويد:

اللَّهُمَّ بِحَقِّ هذَا الْقُرْآنِ، وَ بِحَقِّ مَنْ ارْسَلْتَهُ بِهِ، وَبِحَقِّ كُلِّ مُؤْمِنٍ مَدَحْتَهُ‏ فيهِ، وَبِحَقِّكَ عَلَيْهِمْ، فَلا احَدَ اعْرَفُ بِحَقِّكَ مِنْكَ.

آنگاه ده مرتبه بگويد: بِكَ يا اللَّهُ‏ و ده مرتبه‏ بِمُحَمَّدٍ صلى الله عليه و آله‏ و ده مرتبه‏ بعَلِىٍّ عليه السلام‏ و ده مرتبه‏ بِفاطِمَةَ عليها السلام‏ و ده مرتبه‏ بِالْحَسَنِ عليه السلام‏ و ده مرتبه‏ بِالْحُسَيْنِ عليه السلام‏ و ده مرتبه‏ بِعَلِىِّ بْنِ الْحُسَيْنِ عليهما السلام‏ و ده مرتبه‏ بِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِىٍّ عليهما السلام‏ و ده مرتبه‏ بِجَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عليهما السلام‏ و ده مرتبه‏ بِمُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ عليهما السلام‏ و ده مرتبه‏ بِعَلِىِّ بْنِ مُوسى‏ عليهما السلام‏ و ده مرتبه‏ بِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِىٍّ عليهما السلام‏ و ده مرتبه‏ بِعَلِىِّ بْنِ مُحَمَّدٍ عليهما السلام‏ و ده مرتبه‏ بِالْحَسَنِ بْنِ عَلِىٍّ عليهما السلام‏ و ده مرتبه‏ بِالْحُجَّةِ عليه السلام‏؛ در پايان هر حاجتى كه دارد از خداوند طلب كند[4] و در تمام اين اذكار، نهايت حضور قلب و توجّه به درگاه خدا را حفظ كند.

5- زيارت امام حسين عليه السلام؛ به فرموده علّامه مجلسى، زيارت امام حسين عليه السلام در هر يكى از اين سه شب، مستحبّ مؤكّد است،[5] و در روايتى آمده است كه سبب آمرزش گناهان مى‏شود[6] و اگر دسترسى به زيارت از نزديك نداشته باشد، از دور زيارت كند.

6- احيا داشتن شب‏هاى قدر است؛ يعنى اين شب را تا صبح بيدار باشد و با عبادت و دعا و تلاوت قرآن و جلسات سخنرانى دينى و پرسش و پاسخ‏هاى مذهبى و يا مطالعه كتاب‏هاى تفسير و عقايد و مواعظ سپرى كند.

در روايتى از امام باقر عليه السلام آمده است: هر كس شب قدر را احيا دارد، گناهان او آمرزيده شود، هرچند زياد باشد،[7] و بهتر است روز قبل مقدارى استراحت كند و غذا و نوشيدنى كمتر بخورد تا خواب بر او غلبه نكند و كسانى كه توانايى بر احيا ندارند، بهتر است اوّل شب را استراحت كنند و سحرگاهان بيدار باشند و عبادت نمايند.

7- صد ركعت نماز بگزارد (هر دو ركعت به يك سلام) كه فضيلت بسيار دارد و افضل آن است كه اگر توانايى داشته باشد، در هر ركعت بعد از حمد، ده مرتبه سوره قل هو اللَّه را بخواند.[8] 8- مرحوم «شيخ كفعمى» در «مصباح» نقل كرده است كه امام زين العابدين عليه السلام اين دعا را در شب‏هاى نوزدهم، بيست و يكم و بيست و سوم در حالت ايستاده و نشسته و در ركوع و سجود مى‏خواندند:

اللَّهُمَّ انّى‏ امْسَيْتُ لَكَ عَبْداً داخِراً، لا امْلِكُ لِنَفْسى‏ نَفْعاً وَلا ضَرّاً، وَلا اصْرِفُ عَنْها سُوءاً، اشْهَدُ بِذلِكَ عَلى‏ نَفْسى‏، وَاعْتَرِفُ لَكَ بِضَعْفِ قُوَّتى‏ وَقِلَّةِ حيلَتى‏، فَصَلِّ عَلى‏ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ، وَانْجِزْ لى‏ ما وَعَدْتَنى‏ وَجَميعَ الْمُؤْمِنينَ وَالْمُؤْمِناتِ مِنَ الْمَغْفِرَةِ فى‏ هذِهِ اللَّيْلَةِ، وَاتْمِمْ عَلَىَّ ما اتَيْتَنى‏، فَانّى‏ عَبْدُكَ الْمِسْكينُ الْمُسْتَكينُ، الضَّعيفُ الْفَقيرُ الْمَهينُ، اللهُمَّ لا تَجْعَلْنى‏ ناسِياً لِذِكْرِكَ فيما اوْلَيْتَنى‏، وَلا لِإِحْسانِكَ فيما اعْطَيْتَنى‏، وَلا ايِساً مِنْ اجابَتِكَ، وَانْ ابْطَاتْ عَنّى‏ فى‏ سَرَّآءَ اوْ ضَرَّآءَ، اوْ شِدَّةٍ اوْ رَخآءٍ، اوْ عافِيَةٍ اوْ بَلاءٍ، اوْ بُؤْسٍ اوْ نَعْمآءَ، انَّكَ سَميعُ الدُّعآءِ.[9]

9- مرحوم «علّامه مجلسى» مى‏فرمايد: بهترين اعمال در اين شب‏ها طلب آمرزش گناهان و دعا براى امور دنيوى و اخروى است، هم براى خود و هم براى پدر و مادر و خويشان و برادران مؤمن؛ چه زنده باشند و چه از دنيا رفته باشند و همچنين ذكرهاى مختلف و صلوات بر محمّد و آلش، تا آن‏جا كه مقدور است، انجام دهد و در بعضى از روايات وارد شده است كه دعاى «جوشن كبير» را در اين سه شب بخوانند.[10] در روايتى آمده است كه شخصى خدمت رسول خدا صلى الله عليه و آله رسيد و عرض كرد: اگر شب قدر را درك كردم، چه چيزى را از خداوند طلب كنم؟ فرمود: عافيت و سلامتى را بخواه.[11]

---

[1] ( 3). زاد المعاد، صفحه 185.

[2] ( 1). اقبال، صفحه 186.

[3] ( 2). همان مدرك و زادالمعاد، صفحه 185.

[4] ( 3). اقبال، صفحه 187.

[5] ( 1). زاد المعاد، صفحه 186.

[6] ( 2). تهذيب، جلد 6، صفحه 49، حديث 26.

[7] ( 3). اقبال، صفحه 186.

[8] ( 4). همان مدرك، صفحه 167.

[9] ( 1). بلدالامين، صفحه 203.

[10] ( 2). زاد المعاد، صفحه 186( با اندكى تصرّف).

[11] ( 3). مستدرك الوسائل، جلد 7، صفحه 458، حديث 12.

اعمال مخصوص شب بيست و سوم ماه مبارک رمضان برگرفته از مفاتح الجنان

اعمال مخصوص شب بيست و سوم برگرفته از مفاتح الجنان

در شب بيست و سوم، غير از اعمال مشترك شب‏هاى قدر، اعمال ديگرى نيز وارد شده است:

1- سوره عنكبوت و سوره روم را بخواند كه امام صادق عليه السلام فرمود: «هر كس در شب بيست و سوم، سوره‏هاى عنكبوت و روم را بخواند، به خدا سوگند! اهل بهشت است».[1]

2- هزار مرتبه سوره «إنّا أنزلناه» را بخواند.[2]

3- سوره «حم دخان» را بخواند.[3]

4- اين دعا را بخواند:

اللَّهُمَّ امْدُدْ لى‏ فى‏ عُمْرى‏، وَاوْسِعْ لى‏ فى‏ رِزْقى‏، وَاصِحَّ لى‏ جِسْمى‏، وَبَلِّغْنى‏ امَلى‏، وَانْ كُنْتُ مِنَ الْأَشْقِيآءِ فَامْحُنى‏ مِنَ الْأَشْقِيآءِ، وَاْكتُبْنى‏ مِنَ السُّعَدآءِ، فَانَّكَ قُلْتَ فى‏ كِتابِكَ الْمُنْزَلِ عَلى‏ نَبِيِّكَ الْمُرْسَلِ، صَلَواتُكَ‏ عَلَيْهِ وَ آلِهِ، يَمْحُو اللَّهُ ما يَشآءُ وَيُثْبِتُ، وَعِنْدَهُ امُّ الْكِتابِ.[4]

5- اين دعا را كه مخصوص شب بيست و سوم است بخواند:

يا رَبَّ لَيْلَةِ الْقَدْرِ وَجاعِلَها خَيْراً مِنْ الْفِ شَهْرٍ، وَرَبَّ اللَّيْلِ وَالنَّهارِ، وَالْجِبالِ وَالْبِحارِ، وَالظُّلَمِ والْأَنْوارِ، وَالْأَرْضِ وَالسَّمآءِ، يا بارِئُ يا مُصَوِّرُ، يا حَنَّانُ يا مَنَّانُ، يا اللَّهُ يا رَحْمنُ، يا اللَّهُ يا قَيُّومُ، يا اللَّهُ يا بَديعُ، يا اللَّهُ يا اللَّهُ يا اللَّهُ، لَكَ الْأَسْمآءُ الْحُسْنى‏، وَالْأَمْثالُ الْعُلْيا، وَالْكِبْرِيآءُ وَالْألاءُ، اسْئَلُكَ انْ تُصَلِّىَ عَلى‏ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ، وَانْ تَجْعَلَ اسْمى‏ فى‏ هذِهِ‏اللَّيْلَةِ فِى السُّعَدآءِ، وَرُوحى‏ مَعَ الشُّهَدآءِ، وَاحْسانى‏ فى‏ عِلِّيّينَ، وَاسائَتى‏ مَغْفُورَةً، وَانْ تَهَبَ لى‏ يَقيناً تُباشِرُ بِهِ قَلْبى‏، وَايماناً يُذهِبُ‏ الشَّكَّ عَنّى‏، وَتُرْضِيَنى‏ بِما قَسَمْتَ لى‏، وَ اتِنا فِى الدُّنْيا حَسَنَةً، وَفِى‏ الْأخِرَةِ حَسَنَةً، وَقِنا عَذابَ النَّارِ[5] الْحَريقِ، وَارْزُقْنى‏ فيها ذِكْرَكَ‏ وَ شُكْرَكَ، وَالرَّغْبَةَ الَيْكَ، وَالْإِنابَةَ والتَّوْبَةَ، والتَّوْفيقَ لِما وَفَّقْتَ لَهُ مُحَمَّداً وَ آلَ مُحَمَّدٍ عَلَيْهِمُ السَّلامُ.[6]

***

6- اين دعا را كه از امام صادق عليه السلام نقل شده است، بخواند:

اللَّهُمَّ اجْعَلْ فيما تَقْضى‏ وَفيما تُقَدِّرُ مِنَ‏الْأَمْرِالْمَحْتُومِ، وَفيما تَفْرُقُ‏ مِنَ الْأَمْرِ الْحَكيمِ، فى‏ لَيْلَةِ الْقَدْرِ، مِنَ الْقَضآءِ الَّذى‏ لا يُرَدُّ وَلا يُبَدَّلُ، انْ‏ تَكْتُبَنى‏ مِنْ حُجَّاجِ بَيْتِكَ الْحَرامِ فى‏ عامى‏ هذَا، الْمَبْرُورِ حَجُّهُمْ، الْمَشْكُورِ سَعْيُهُمْ، الْمَغْفُورِ ذُنُوبُهُمْ، الْمُكَفَّرِ عَنْهُمْ سَيِّئاتُهُمْ، وَاجْعَلْ فيما تَقْضى‏ وَتُقَدِّرُ، انْ تُطيلَ عُمْرى‏، وَتُوَسِّعَ لى‏ فى‏ رِزْقى‏.[7]

7- اين دعا را كه از امام حسن عليه السلام نقل شده است بخواند:

يا باطِناً فى‏ ظُهُورِهِ، وَيا ظاهِراً فى‏ بُطُونِهِ، وَيا باطِناً لَيْسَ يَخْفى‏، وَيا ظاهِراً لَيْسَ يُرى‏، يا مَوْصُوفاً لا يَبْلُغُ بِكَيْنُونَتِهِ مَوْصُوفٌ، وَلا حَدٌّ مَحْدُودٌ، وَيا غآئِباً غَيْرَ مَفْقُودٍ، وَيا شاهِداً غَيْرَ مَشْهُودٍ، يُطْلَبُ‏ فَيُصابُ، وَلَمْ يَخْلُ مِنْهُ السَّمواتُ وَالْأَرْضُ وَما بَيْنَهُما طَرْفَةَ عَيْنٍ، لا يُدْرَكُ بِكَيْفٍ، وَلا يُؤَيَّنُ بِايْنٍ وَلا بِحَيْثٍ، انْتَ نُورُ النُّورِ، وَرَبُّ الْأَرْبابِ، احَطْتَ بِجَميعِ‏الْأُمُورِ، سُبْحانَ مَنْ لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَىْ‏ءٌ، وَهُوَالسَّميعُ‏الْبَصيرُ، سُبْحانَ مَنْ هُوَ هكَذا، وَلا هكَذا غَيْرُهُ.[8] سپس هر حاجتى دارى از خدا طلب کن.

8- همچنين از معصومين عليهم السلام روايت شده است كه در شب بيست و سوم ماه رمضان، در سجود و ايستاده و نشسته دعاى ذيل را مى‏خواندند، بلكه مناسب است در تمام ماه رمضان، و در زمانهاى ديگر پس از تمجيد و ستايش خداوند و صلوات بر محمّد و آلش (مثلًا حدّاقل با گفتن‏ الْحَمْدُ لِلَّهِ وَ الصَّلاةُ عَلى‏ رَسُولِ اللَّهِ وَ آلِهِ الطَّاهِرينَ‏

اين دعا خوانده شود:

اللهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ، صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى‏ ابآئِهِ، فى‏ هذِهِ السَّاعَةِ، وَفى‏ كُلِّ ساعَةٍ، وَلِيّاً وَحافِظاً، وَقآئِداً وَناصِراً، وَدَليلًا وَعَيْناً، حَتّى‏ تُسْكِنَهُ ارْضَكَ طَوْعاً، وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلًا.[9]

***

9- همچنين اين دعا را در حالى كه دستان خود را به سوى آسمان بلند مى‏كند، بخواند:

يا مُدَبِّرَ الْأُمُورِ، يا باعِثَ مَنْ فِى الْقُبُورِ، يا مُجْرِىَ الْبُحُورِ، يا مُلَيِّنَ‏ الْحَدِيدِ لِداوُدَ، صَلِّ عَلى‏ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ، وَافْعَلْ بى‏ كَذا وَ كَذا. به جاى‏ كلمات‏ كذا و كذاحاجات خود را بخواهد و سپس اضافه كند: اللَّيْلَةَ اللَّيْلَةَ ، السَّاعَةَ السَّاعَةَ

. اين دعا را در حال ركوع، سجده، ايستاده و نشسته به طور مكرّر بخوان.[10]

***

10- با توجّه به اهمّيّت شب بيست و سوم، غسل، احيا و زيارت امام حسين عليه السلام در اين شب فضيلت بسيار دارد و همچنين خواندن آن صد ركعت نماز كه مشترك ميان همه شب‏هاى قدر است.

«شيخ طوسى» در «تهذيب»، از ابوبصير روايت كرده است كه امام صادق عليه السلام فرمود: در آن شبى كه اميد مى‏رود شب قدر باشد صد ركعت نماز بخوان؛ در هر ركعت (پس از حمد) ده مرتبه سوره قل هو اللَّه را بخوان. ابوبصير عرض كرد: اگر نتوانستم ايستاده بخوانم، چه كنم؟ فرمود: نشسته بجا آور! گفتم: اگر نتوانم نشسته بخوانم؟ فرمود: در همان حال كه در بستر خود دراز كشيده‏اى، بجا آور.[11]

***

11- مرحوم «علّامه مجلسى»، در «زاد المعاد» فرموده است: در اين شب هر مقدار كه ممكن باشد، قرآن بخواند، و از دعاهاى «صحيفه كامله سجّاديّه» نيز استفاده كند؛ مخصوصاً دعاى مكارم‏الاخلاق و دعاى توبه.

---

[1] ( 7). مصباح المتهجّد، صفحه 628 و اقبال، صفحه 211.

[2] ( 8). همان مدرك.

[3] ( 1). اقبال، صفحه 214.

[4] ( 2). همان مدرك، صفحه 209 و بحارالانوار، جلد 95، صفحه 162.

[5] ( 1). كلمه« النّار» در مصباح آمده است.

[6] ( 2). كافى، جلد 4، صفحه 161 و مصباح المتهجّد، صفحه 629.

[7] ( 3). اقبال، صفحه 211.

[8] ( 1). اقبال، صفحه 211. در بحارالانوار، جلد 95، صفحه 165 آمده است كه اين دعا را امام على بن الحسين عليهما السلام در شب قدر مى‏خواند.

[9] ( 1). مصباح المتهجّد، صفحه 630 و مصباح كفعمى، صفحه 586( با اندكى تفاوت).

[10] ( 2). فقيه، جلد 2، صفحه 162 و بحارالانوار، جلد 95، صفحه 70.

[11] ( 3). تهذيب، جلد 3، صفحه 64، حديث 19.

متن عرض تسلیت

إِنَّا لِلَّٰهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ

درگذشت کربلای .............. را به برادران بزرگوار ایشان وخانواده محترم، تسلیت عرض میکنم و برای ایشان از درگاه خداوند متعال مغفرت، برای شما و سایر بازماندگان صبر جمیل و اجر جزیل خواهانم.

مشیت الهی بر این تعلق گرفته که بهار فرحناک زندگی را خزانی ماتمزده به انتظار بنشیند

و این، بارزترین تفسیر فلسفه آفرینش درفراخنای بی کران هستی و یگانه راز جاودانگی اوست.

انا لله و انا الیه راجعون

بار دیگر قافله‌ای از خوبان رهسپار دیار باقی شد و جمعی را در غم و اندوهی عمیق فرو برد. با نهایت تأسف و تأثر، خبر درگذشت مؤمن صادق، و دوستدار راستین اهل بیت عصمت و طهارت (ع)، مرحوم مغفور ...........................موجب تألم و اندوه فراوان گردید.

ایشان عمر با برکت خود را با صفای باطن، اخلاق کریمانه، اخلاص در عمل و محبت خالصانه به اهل بیت (علیهم‌السلام) سپری نمودند و همواره مأمن و مرجع مردم مؤمن و متدین بودند. صدای گرم ایشان در مجالس ذکر اهل‌بیت دل‌ها را آرام و جان‌ها را به نور ایمان منور می‌ساخت.